Pogge’s Global Resources Dividend, maintanable in the light of the Institutional stance?

– the original paper (Dutch version, see below) was given a 7.8/10 by Jos Philips

In ‘Eradicating Systemic Poverty – Brief for a Global Resources Dividend’ Thomas Pogge does a proposal for resolving extreme poverty. The proposal is meant to show that “there are feasible alternatives for the current global economic order, that the choice among these alternatives makes a substantial difference to how much severe poverty there is worldwide.” Also, according to Pogge, there are strong moral reasons for making this choice. [1] These two claims will be the subject of this paper, my question will be whether Pogge’s Global Resources Dividend (from here on referred to as GRD) actually delivers, and whether it is justified. I will discuss this along the lines of the discussion about the causes of poverty, from which I take Mathias Risse’s position to assess Pogge’s proposal critically. I will state that whether the GRD is justified depends on the use that it produces (with which I mean the decrease of extreme poverty), and that Risse’s Institutional Stance (to be explained further on) gives good reasons for assuming that Pogge’s GRD is not as useful as it seems, and that with this, the moral justification falls away.

1.    Pogge’s Global Resources Dividend

 1.1.         The Moral Background

A moral duty can be positive or negative. A positive duty is a duty to do something, a negative duty is a duty to not do something. The positive duty usually asks more of the individual, takes more effort to be acted upon. It is harder to do something yourself when you witness a bad situation (someone being threatened) than it is to not do something (threatening someone yourself). The negative duty, however, “weighs” more than the positive duty. We cannot find the positive duty to help people we have nothing to do with. When someone suffers by our actions, however, most of us would say we have a heavily pressing duty to stop this action and thereby the suffering. This is the negative duty.

This is why Pogge tries to deduce a negative duty for our actions regarding extreme poverty. [2] He does this by stating that there is a global institutional order (organizations like the IMF and the WTO), that favors countries that are already relatively rich, and thereby keeps the poorer countries small. He also names other causes like corruption and the political structures of these countries , but I will return to that. It is so that, because of our being inhabitants of the countries that are members of this global institutional order, we actively cooperate in the maintaining of the poverty in the countries that have little to say in this order. We thus cause suffering actively, and because we would morally reject this in a situation closer to home, we should do the same at this level. This is the primary argument of Pogge’s “Assisting the global poor.” In ‘Eradicating systemic poverty’ he involves the claim that radical inequality in itself is already a violation of the negative duty. Pogge defines radical inequality with five conditions that have to be satisfied:

1. The worse-off are very badly off in absolute terms.

2. They are also very badly off in relative terms very much worse off than many others.

3. The inequality is impervious: it is difficult or impossible for the worse-off substantially to improve their lot; and most of the better-off never experience life at the bottom for even a few months and have no vivid idea of what it is like to live in that way.

4. The inequality is pervasive: it concerns not merely some aspects of life, such as the climate or access to natural beauty or high culture, but most aspects or all.

5. The inequality is avoidable: the better-off can improve the circumstances of the worse-off without becoming badly off themselves. [3]

But with this, we do not yet have a negative duty. That follows from a certain addition to these conditions. Further conditions follow from three different approaches to the grounds of injustice of radical inequality: (a) the effects of shared social institutions, (b) the uncompensated exclusion from natural resources and (c) the effects of a common violent history. [4]

At (a), to the list above are added the following conditions:

6. There is a shared institutional order that is shaped by the better-off and imposed on the worse-off.

7. This institutional order is implicated in the reproduction of radical inequality in that there is a  feasible institutional alternative under which such severe and extensive poverty would not persist.

8. The radical inequality cannot be traced to extra-social factors (such as genetic handicaps or natural disasters) which, as such, affect different human beings differentially. [5]

At (b), to the conditions 1-5 is added the following condition:

9. The better-off enjoy significant advantages in the use of a single natural resource base from whose benefits the worse-off are largely, and without compensation, excluded.[6]

At (c) to the conditions 1-5 is added the following condition:

10.  The social starting positions of the worse-off and the better-off have emerged from a single historical process that was pervaded by massive, grievous wrongs. [7]

However, we do not have to choose sides, because all three approaches will judge the existing radical inequality as unjust and its coercive upholding as a violation of the negative duty, and all three approaches can agree about the same feasible reform of the status quo as a major step toward justice. An example of that is the GRD. [8]

1.2.         The Global Resources Dividend

The GRD, in short, means that the ones who extensively use the earth’s natural resources have to compensate to the ones who unwillingly make little use of them. The proposal, intentionally moderate (governments maintain possession over the resources), is not drawn out in detail, but Pogge examines what effects a GRD of 0,67 percent of the global product would have on extreme poverty.[9] So that’s about the magnitude involved.

The GRD, in the first place, has to be “easy to understand and apply.” Also, it must have only a small impact on the price of goods consumed to satisfy basic needs. Also, it has to be focused on resource uses whose disencouragement is especially important for conservation and environmental protection. About the more detailed aspects, Pogge gives several directives, but I will not explain these here. No doubt one could see countless practical and philosophical problems in them, but that is not the issue here.

2.    The causes of poverty and Risse’s defense of the institutional stance

The relevant point from Risse’s paper ‘What we owe to the global poor’, which I discuss here, is the question for the causes of economic growth or the lack of it. According to Risse, there are three notable approaches of this problem:

1. Geography: Growth is primarily determined by factors such as location, climate, endowment of resources (including soils), disease burden, and thus agricultural productivity, quality of human resources, and transportation costs.

2. Integration: Growth is primarily determined by world market integration.

3. Institutions: Prosperity depends on the quality of institutions, such as stable property rights, rule of law, bureaucratic capacity, appropriate regulatory structures to curtail at least the worst forms of fraud, anti-competitive behavior, and graft, quality and independence of courts, but also cohesiveness of society, existence of trust and social cooperation, and thus overall quality of civil society. [10]

Of course Risse’s formulation of these approaches is already in the favor of the last one because of the much more distinguished definition and versatility, but that is no problem for his stance in the debate.

The wealth of countries is often dependent on multiple factors, like the other two stances and human history and choices, he admits. However, institutions are of vital importance for wealth. He concludes this from a heap of empirical data he refers to. The causality of institutions is crucial, he even says. The quality of institutions influences market integration vastly, and vice versa, and geography influences the quality of institutions. “It is mostly through their impact on institutions that geography and market integration matter without undermining the causal efficacy of institutions.” [11] So, altogether, it looks something like this: Geography has some influence on how institutions are formed. With good institutions global market integration can be set up, which influences wealth positively. However, with bad institutions, the goods that come in through market integration fall in the hands of a country’s elites and thus have no effect on overall wealth. Institutions take a central position in this scheme, and through this are crucial for the generating of wealth.

For a further defense of this Institutional Stance I refer to Risse’s paper, and for an elaboration within a broader theory I refer to John Rawls’ ‘The Law of Peoples’[12]. We have already seen Pogge giving more attention to integration than to institutions, and thus my question is what implications this view on the importance of institutions has for Pogge’s GRD, in the first place on the effects of it.

3.    The use of the GRD and the institutional stance

Before answering the question of this paragraph, I will first shortly summarize what are Pogge’s grounds for thinking that a GRD will be useful in the first place. (‘use’ defined as the effectively reducing of global poverty) Poverty is so extreme in some parts of the world, Pogge states, that only a small GRD will already make things much better than they are now. [13] Although it is the norm of the United Nations since 1970 already that members transfer 0,7percent of their national product to development aid, this is hardly happening. But let’s assume a number of richer countries would cooperate with this proposal.

“Present radical inequality is the cumulative result of decades and centuries in which the more affluent societies and groups have used their advantages in capital and knowledge to expand these advantages ever further. This inequality demonstrates the power of long-term compounding more than powerful centrifugal tendencies of our global market system. It is, then, quite possible that, if radical inequality has once been eradicated, quite a small GRD may, in the context of a fair and open global market system, be sufficient continuously to balance those ordinary centrifugal tendencies of markets enough to forestall its reemergence.[14]

I here assume “its reemergence” means something like the reappearance of extreme poverty. It’s still possible that a greater GRD is needed to eradicate extreme poverty and come to an acceptable distribution profile. This is in short why Pogge thinks a GRD would be useful.

A question that he does not address is the question where the money will end up. Will it really be used for eradicating poverty? Or will the money fall into the hands of the corrupt government or rich elite of a country? This is where Risse takes stance and (on the first question) answers “No”. We first have to make sure that the countries possess decent institutions so the country can be economically healthy and just of its own. About this, Pogge says that in some cases it might be so that the leader(s) of a country might have an interest in “keeping their subjects, destitute, uneducated, docile, dependent, and hence exploitable.” For these cases, he provides alternatives: (1) In these cases there first has to be searched for other ways to improve their conditions and chances. (2) If this is not possible, the money is better invested in a country where it does have the desired effect. (3) And even when the incentives of the GRD disbursement rules may not always be successful, they at least shift the political balance in the right direction. For a bad government, it is harder to prevent a coup when the people are supported from the outside and have interests in GRD-accelerated economic improvements under a different government. [15]

Pogge covers a wide range of objections, but I do want to make some remarks on these defenses.

(1) This shows well that the GRD as Pogge imagines it is still much undeveloped. In a decently developed GRD there will have to be a list of priorities, and more important, a final goal. Risse gives a good account of this in his theory, he shows well how far to go in the giving of aid. But whatever the goal is, the countries that may not be considered at first because there is no reasonable way of improving the situation with monetary aid will at some point in the future remain. And that is what Pogge does not consider.

(2) The problem is exactly that the countries where aid is most needed are the countries where monetary aid is least sufficient. Corruption, a strong dictatorial regime, a powerful army and little facilities is what makes it so hard to give aid efficiently, and at the same time, they are the problems for the country. When applying the GRD, people will quickly face the problem that extreme poverty is located in the countries that are hardest to help.

(3) This is a very hypothetical argument, and mainly assumes a certain sympathy for the rest of the proposal. In reality, it is so that many “bad” governments are rich enough to keep themselves in position for several years, simply by means of violence. On this point, the international community can mean a lot, but this is outside of Pogge’s proposal, and secondly, the removal of a “bad” government is no guarantee for a good new one. Besides, when GRD-money ends up in a country with a bad government like discussed earlier, the money will only remain in this country (countries like these often export more than they import), and as long as a bad government rules, the corruption and inequality will in the end only work advantageous for the ones already in power.

Pogge himself admits multiple times (implicit and explicit) that it is very important for wealth that a government functions well, and in ‘ “Assisting” the Global Poor’ he names the influence of corruption and malfunctioning governments as well. Therefore, my question is why he confines his proposal to the transferring of money, and doesn’t aim for founding good institutions. As a goal of the GRD, he simply leaves this out of view in the texts here discussed, and out of the above, I want to conclude that the GRD is by far not sufficiently developed to really prove its use, especially considering Risse’s defense of the Institutional Stance. But how about the moral arguments?

4.    The justification of the GRD and the Institutional stance

In paragraph one I discussed Pogge’s foundation for the duty to help. Pogge formulates his GRD in line with the approach of the causes of inequality that says that radical inequality is caused by the uncompensated exclusion of natural resources (b). This fits the other approaches of the causes of inequality, he says.

[16] Now the justification of the GRD depends mainly on the use it has. From the negative duty, Pogge deduces that we either have to stop taking part in the global institutional order, or that we have to compensate for the damage we do. The first is no realistic option; after all we are civilians of a country that is a member of the institutions that make up this order. So we have to compensate the damage we do, and thus we have to join in whatever does this best. This implies that, now we have seen that the GRD might not be useful in cases where the institutions in a country are of poor quality, the moral justification falls away. There is an alternative that can mean more for the global poor, potentially, that does not consist of transferring money but of building better institutions. Now we can ask ourselves whether Pogge would find it a problem when the GRD would be used to set up quality institutions. I think not, and thus it turns out that Pogge’s story has not been held in vain. Only there are good reasons to spend the money differently, and Risse’s proposal (in the vein of Rawls) is a really good candidate.

[1] Thomas Pogge, World Poverty and Human Rights, (Cambridge: Polity, 2008), 203.

[2] Pogge, “’Assisting’ the Global Poor” in The Ethics of Assistance: Morality and the Distant Needy, ed. Deen Chatterjee (Cambridge: Cambridge University Press, 2004), 263-266.

[3] Pogge, World Poverty, 204

[4] Pogge, World Poverty, 204-205

[5] Pogge, World Poverty, 205

[6] Pogge, World Poverty, 207-208

[7] Pogge, World Poverty, 209.

[8] Pogge, World Poverty, 204-205.

[9] Pogge, World Poverty, 210-211.

[10] Mathias Risse, “What we owe to the Global Poor,” Journal of Ethics, vol. 9, 84-85.

[11] Risse, Global Poor, 87.

[12] John Rawls, The Law of Peoples, (Cambridge: Harvard University Press, 2001).

[13] Pogge, World Poverty, 211.

[14] Pogge, World Poverty, 211.

[15] Pogge, World Poverty, 211-213.

[16] Pogge, World Poverty, 210.


Pogge, Thomas. “’Assisting’ the Global Poor.” In The Ethics of Assistance: Morality and the Distant Needy, edited by Deen Chatterjee, 260-288. Cambridge: Cambridge University Press, 2004.

—. World Poverty and Human Rights. Cambridge: Polity, 2008.

Rawls, John. The Law of Peoples, with “The Idea of Public Reason Revisited. Cambridge: Harvard University Press, 2001.

Risse, Mathias. “What we owe to the Global Poor,” Journal of Ethics, vol. 9, 81-117.

Dutch version:

In de tekst ‘Eradicating Systemic Poverty – Brief for a Global Resources Dividend’ geeft Thomas Pogge een voorstel tot het verhelpen van extreme armoede. Het voorstel is bedoeld om te laten zien dat er uitvoerbare alternatieven zijn voor de huidige globale economische orde, en dat de keuze hierin een substantieel verschil maakt voor hoeveel ernstige armoede er wereldwijd bestaat. Bovendien zijn er volgens Pogge sterke morele redenen om deze keus te maken. [1] Met de laatste twee claims zal ik me in deze tekst bezig houden: of Pogge’s Global Resources Dividend (vanaf hier verwijs ik hiernaar met GRD) iets oplevert, en of deze gerechtvaardigd is. Dit zal ik bespreken met behulp van de discussie over de oorzaken van armoede, waarvan ik Mathias Risse’s positie gebruik om Pogge’s voorstel kritisch te bekijken. Ik zal betogen dat of het GRD gerechtvaardigd is afhangt van het nut dat het oplevert (verwijzend naar de vermindering van extreme armoede), en dat aangenomen dat Risse’s Institutional stance (nader toe te lichten) goede redenen geeft om aan te nemen dat Pogge’s GRD niet zo nuttig is als het lijkt, en dat hiermee de morele rechtvaardiging ervan komt te vervallen.

1.    Pogge’s Global Resources Dividend

 1.1.         De morele achtergrond

Een morele plicht kan positief of negatief zijn. Een positieve plicht is een plicht om iets te doen, een negatieve plicht is een plicht om iets te laten. De positieve plicht vraagt normaal gesproken meer, is meestal meer moeite om op te volgen. Het is moeilijker om zelf iets te doen aan een slechte situatie die je waarneemt (iemand die op straat bedreigd wordt)dan om op straat iemand niet te bedreigen. Daar hoeft je niets voor te doen. De negatieve plicht is normaal gesproken echter zwaarder dan de positieve. Wij kunnen nergens de positieve plicht vandaan halen om mensen te helpen waar we geheel niets mee te maken hebben. Wanneer door ons handelen iemand lijdt, echter, hebben we, zo zullen de meesten van ons zeggen, een zwaar drukkende plicht om deze handeling te stoppen en hiermee dit lijden. Dit is de negatieve plicht.

Dit is waarom Pogge een negatieve plicht probeert af te leiden voor ons handelen in het licht van extreme armoede.[2] Dit doet hij door te stellen dat er een globale institutionele orde is (het gaat hier over organisaties als het IMF en de WTO), die de landen die al relatief rijk zijn bevoordeelt en zo de landen waar armoede heerst klein houdt. Hij noemt tevens andere oorzaken als corruptie en de politieke structuren van de betreffende landen, maar daar kom ik later nog op terug. In ieder geval is het zo dat, doordat wij inwoners zijn van de landen die lid zijn van deze globale institutionele orde, wij actief meewerken aan het in stand houden van de armoede in landen die in deze orde al weinig inbreng hebben. Wij veroorzaken dus actief lijden, en omdat we dit in een situatie dichter bij huis moreel zouden verwerpen, zouden we dat op deze schaal ook moeten. Dit is het primaire argument van Pogge in “Assisting the global poor.” In ‘Eradicating systemic poverty’ betrekt hij er de claim bij dat radicale ongelijkheid op zich al een schending van de negatieve plicht is. Pogge definiëert radicale ongelijkheid met vijf voorwaarden die minstens het geval moeten zijn:

1. Zij die slechter af zijn, zijn slecht af in absolute termen.

2. Ze zijn ook slecht af in relatieve termen – veel slechter dan veel anderen.

3. De ongelijkheid is onschendbaar (impervious): het is moeilijk of onmogelijk voor hen die slechter af zijn om hun positie te verberen; en de meesten van hen die beter af zijn ervaren het leven “at the bottom” nooit voor meer dan een paar maanden en hebben geen helder idee van hoe het is om op zo’n manier te leven.

4. De ongelijkheid is doordringend: het betreft niet slechts een paar aspecten van het leven zoals het klimaat of toegang tot natuurlijke schoonheid of hoge cultuur, maar de meeste of alle aspecten.

5. De ongelijkheid is vermijdbaar: zij die beter af zijn kunnen de toestand van hen die slechter af zijn verbeteren zonder zelf slecht af te zijn.[3]

Maar hiermee ontstaat nog geen negatieve plicht. Die volgt wel uit een bepaalde aanvulling hierop. Aanvullingen kunnen volgens Pogge voortkomen uit drie verschillende benaderingen van de grond van onrechtvaardigheid van radicale ongelijkheid: (a) de effecten van gedeelde sociale instituties, (b) de ongecompenseerde uitsluiting van natuurlijke bronnen en (c) de effecten van een gedeelde gewelddadige geschiedenis.[4]

Bij (a) worden aan bovenstaande lijst de volgende voorwaarden toegevoegd:

6. Er is een gedeelde institutionele orde die gevormd is door hen die beter af zijn en opgelegd is aan hen die slechter af zijn.

7. De institutionele orde is geïmpliceerd in de reproductie van radicale ongelijkheid in de zin dat er een uitvoerbaar institutioneel alternatief is waaronder zulke extreme armoede niet zal blijven bestaan.

8. De radicale ongelijkheid kan niet teruggeleid worden naar extra-sociale factoren (genetische handicaps, natuurlijke rampen) welke, als zodanig, mensen differentieel beïnvloeden. [5]

Bij (b) wordt aan voorwaarden 1-5 de volgende voorwaarde toegevoegd:

9. Zij die beter af zijn genieten bijzondere voordelen in het gebruik van een enkele “natural resource base”, met voordelen waarvan zij die slechter af zijn grootschalig en zonder compensatie uitgesloten zijn.[6]

Bij (c) wordt aan voorwaarden 1-5 de volgende voorwaarde toegevoegd:

10. De sociale startposities van hen die slechter af zijn tegenover die van hen die beter af zijn, zijn voortgekomen uit een enkel historisch proces vol massieve, pijnlijke fouten. [7]

We hoeven echter geen kant te kiezen, want alle drie de benaderingen beoordelen de bestaande radicale ongelijkheid in ieder geval als onrechtvaardig en zijn dwangmatig voortbestaan als een schending van de negatieve plicht, en alle drie de benaderingen kunnen het eens worden over dezelfde uitvoerbare hervorming van de status quo als een belangrijke stap richting rechtvaardigheid. Een voorbeeld daarvan is het GRD.[8]

1.2.         Het Global Resources Dividend

Het GRD komt er op neer dat degenen die extensief gebruik maken van de natuurlijke hulpbronnen van de aarde moeten compenseren aan degenen die daar onvrijwillig weinig gebruik van maken. Het bewust “bescheiden” voorstel (overheden blijven verder in bezit van de hulpbronnen) wordt niet in detail uitgewerkt, maar Pogge gaat na wat een afdracht van maximaal 0,67 procent van het globale product zou opleveren voor extreme armoede.[9] We moeten dus ongeveer zo’n percentage denken.

Het GRD moet ten eerste makkelijk te begrijpen en toe te passen zijn. Het moet, ten derde (Pogge lijkt de tweede eis over te slaan), slechts een kleine impact hebben op de prijs van basisbenodigdheden. Het moet tevens gefocust zijn op hulpbronnengebruik waarvan de ontmoediging belangrijk voor conservatie en milieubescherming.[10] Voor hoe het verder ingericht moet worden geeft Pogge wel richtlijnen, maar dat zal ik hier niet bespreken. Ongetwijfeld kan men hier ook praktische én filosofische problemen uit afleiden, maar daar houd ik me hier niet mee bezig.

2.    De oorzaken van armoede en Risse’s verdediging van de institutional stance

Het relevante punt uit Risse’s tekst ‘What we owe to the global poor?’ dat ik hier bespreek is de vraag wat de oorzaken zijn van economische groei of juist het gebrek daaraan. Volgens Risse zijn er drie noemenswaardige benaderingen van dit probleem:

1. Geografie: Groei is primair bepaald door factoren als locatie, klimaat, natuurlijke hulpbronnen (inclusief bodem), “disease burden” en daarmee agriculturele productiviteit, kwaliteit van menselijke hulpbronnen en transportkosten.

2. Integratie: Groei is primair bepaald door de wereldmarktintegratie.

3. Instituties: Welvaart hangt af van de kwaliteit van instituties, zoals stabiele eigendomsrechten, wetgeving, bureaucratische capaciteit, geschikte regulerende structuren om minstens de ergste vormen van fraude en anti-competitief gedrag te bekorten, “graft,” kwaliteit en onafhankelijkheid van rechtbanken maar ook maatschappelijke cohesie, de aanwezigheid van vertrouwen en sociale samenwerking en overall kwaliteit van de burgerlijke maatschappij.[11]

Natuurlijk pleit alleen Risse’s formulering van deze benaderingen al grotendeels voor de laatste door de veel genuanceerdere formulering en veelzijdigheid daarvan, maar dat hoeft geen probleem te zijn voor zijn positie. De welvaart van landen wordt vaak door meer factoren bepaald, zo geeft hij zelf ook toe, gemengd met geschiedenis en menselijke keuzes. Echter, instituties hebben een doorslaggevende rol voor welvaart, zo concludeert hij onder meer op basis van vele empirische onderzoeken die hij aanhaalt.[12] De causaliteit van instituties is cruciaal, stelt hij zelfs. Kwaliteit van instituties beïnvloedt marktintegratie aanzienlijk en vice versa, en geografie beïnvloedt de kwaliteit van instituties. Het is grotendeels “gekanaliseerd” door hun impact op instituties dat geografie en marktintegratie uitmaken zonder de causale voortvarendheid van instituties te ondermijnen. Wat er, als ik het goed begrijp, ongeveer zo uit moet zien: De geografie heeft enige invloed op hoe instituties eruit komen te zien. Echter, enkel goede instituties kunnen geografie omzetten in welvaart. Met goede instituties kan tevens globale marktintegratie in gang gezet worden, welke de welvaart verder ten goede komt. Echter, met slechte instituties komen de goederen die marktintegratie oplevert terecht bij de elite van een land en levert het qua welvaart niets op. Instituties nemen de centrale positie in, en zijn hierdoor doorslaggevend voor het genereren van welvaart.

Voor de verdere verdediging van deze Institutional stance verwijs ik naar de betreffende tekst van Risse, en voor een uitwerking binnen een bredere theorie naar John Rawls’ ‘The Law of Peoples’[13]. We hebben al gezien dat Pogge zich eerder richtte op integratie dan op instituties, en mijn vraag is dan ook wat deze kijk op het belang van instituties voor gevolgen heeft op Pogge’s GRD, allereerst in de effecten ervan.

3.    Het nut van het GRD en de institutional stance

Voordat ik de vraag van deze paragraaf beantwoord zal ik eerst kort samenvatten wat Pogge’s gronden zijn voor het denken dat een GRD überhaupt nuttig zal zijn.

Armoede is in sommige delen van de wereld zó extreem (ik noem hier geen cijfers), zegt Pogge, dat slechts een kleine afdracht al enorme veranderingen teweeg kan brengen.[14] Nu is het wel zo dat de norm van de Verenigde Naties al sinds 1970 is dat haar leden 0,7% van hun Bruto Nationaal Product afstaan aan ontwikkelingshulp, terwijl dat nauwelijks nageleefd wordt. Maar laten we ervan uitgaan dat een aantal van de rijke landen (West-Europese landen, de VS) wel aan dit voorstel zou meewerken. De huidige ongelijkheid is het cumulatieve resultaat van eeuwen waarin de meer welvarende landen en groepen hun voordelen in kapitaal en kennis hebben gebruikt om deze voordelen verder uit te breiden. Deze ongelijkheid laat de eerder kracht zien van lange termijn-“compounding” (waarbij de macht gecentreerd blijft) dan van de neiging tot het spreiden van de macht. “It is, then, quite possible that, if radical inequality has once been eradicated, quite a small GRD may, in the context of a fair and open global market system, be sufficient continuously to balance those ordinary centrifugal tendencies of markets enough to forestall its reemergence.”[15] Ik ga er hier van uit dat hij met “its reemergence” de heropkomst van extreme armoede bedoelt. Het kan nog wel zijn dat een groter GRD nodig is om armoede eerder uit te roeien en eerder tot een acceptabel distributieprofiel te komen. Dit is in ieder geval in het kort waarom Pogge denkt dat in de basis een GRD nuttig zal zijn.

Hij heeft zich echter nog niet de vraag gesteld waar het geld terecht komt. Wordt het werkelijk gebruikt voor het uitroeien van armoede? Of komt het terecht bij de corrupte overheid of al rijke elite van een land? Dit is waar Risse stelling neemt en (op de eerste vraag) “Nee” zegt. We moeten er eerst voor zorgen dat die landen fatsoenlijke instituties hebben zodat het land op zichzelf welvarend en rechtvaardig kan zijn. Pogge zegt hierover dat het in sommige gevallen zo kan zijn dat de leider(s) van een land er belang bij heeft/hebben om de inwoners berooid, ongeschoold, mak, afhankelijk en daardoor uitbuitbaar te houden. (1) In deze gevallen moet gezocht worden naar andere manieren om hun toestanden en mogelijkheden te verbeteren. (2) Mocht dit echt niet mogelijk zijn, kan het geld beter geïnvesteerd worden in een land waar het wel baat. (3) En zelfs als de stimulansen van de uitgaven van het GRD niet altijd succesvol zijn, doen ze de politieke balans in de goede richting schuiven. Voor een slechte overheid is het moeilijker om een staatsgreep te voorkomen wanneer de bevolking wordt gesteund van buitenaf en belang heeft bij GRD-versnelde economische verbeteringen onder aan andere overheid.[16]

Pogge dekt zich hier breed in tegen kritieken, maar ik wil toch enkele opmerkingen maken over deze punten.

(1) Hieruit blijkt nogal dat het GRD zoals Pogge het voorstelt een beetje rommelig is. In een fatsoenlijk uitwerking zal toch moeten komen te staan waar de prioriteiten liggen, en nog belangrijker, wat het uiteindelijke doel is. Risse werkt wat dit betreft zijn theorie netjes uit en geeft heel duidelijk aan tot waar te gaan in het bieden van hulp. Maar wat het doel ook is, de landen die in eerste instantie misschien niet in aanmerking komen omdat er geen redelijke manier is om met geld de situatie te verbeteren, zullen op een gegeven moment toch overblijven. En dat laat Pogge buiten beeld.

(2) Het probleem is juist dat de landen waar hulp het meest nodig is, de landen zijn waar financiële hulp het minste baat. Corruptie, een streng dictatoriaal regime, veel macht bij het leger en weinig voorzieningen is wat er toe leidt dat hulp moeilijk effectief te besteden is, en tegelijk zijn ze de problemen voor het land. Snel zal men bij het uitvoeren van het GRD aanlopen tegen het probleem dat extreme armoede juist heerst in de landen die moeilijk te helpen zijn.

(3) Dit is een zeer hypothetisch argument, en gaat grotendeels uit van een zekere sympathie voor de rest van het voorstel. In werkelijkheid is het zo dat het voor veel slechte overheden zo is dat men zo rijk is dat men zichzelf nog jaren in positie kan houden, simpelweg met gebruik van veel geweld. Op dit punt kan de internationale gemeenschap veel betekenen, maar dit valt ten eerste buiten Pogge’s voorstel, en ten tweede is het verwijderen van een slechte overheid nog geen garantie voor een nieuwe goede. Daarnaast is het zo dat, wanneer GRD-geld terecht komt in een land met een slechte overheid zoals zojuist besproken, dit geld binnen dit land zal blijven (deze landen exporteren vaak meer dan dat ze importeren), en zolang een slechte overheid regeert, zal dit door de corruptie en ongelijke machtsverdeling uiteindelijk toch in het voordeel werken van overheid en elite in plaats van de bevolking.

Pogge geeft in ‘Eradicating systemic poverty’ ook zelf meermalen aan (al dan niet expliciet) dat zeer belangrijk voor welvaart is dat de overheid goed functioneert, en benoemt in ‘ “Assisting” the Global Poor’ eveneens de grote invloed van corruptie en slechte overheden. Hierom is mijn vraag waarom hij het nu eigenlijk beperkt tot het storten van geld, en zich niet richt op het oprichten van goede instituties. Hij laat dit in de besproken teksten buiten beeld als doel van het GRD, en ik wil uit bovenstaande dan ook de conclusie trekken dat het GRD nog lang niet voldoende uitgewerkt is om echt te kunnen bewijzen dat het nuttig is, vooral niet in het licht van Risse’s verdediging van de institutional stance. Maar hoe zit het nu met de morele argumenten?

4.    De rechtvaardiging van het GRD en de Institutional stance

Pogge’s fundering voor de plicht om te helpen heb ik besproken in paragraaf één. Pogge formuleert zijn GRD vervolgens in lijn met de benadering van de gronden van radicale ongelijkheid die zegt dat radicale ongelijkheid veroorzaakt wordt door de ongecompenseerde uitsluiting van het gebruik van natuurlijke hulpbronnen (b). Dit gaat samen met de andere benaderingen van de gronden van ongelijkheid, stelt hij.[17] Nu hangt de rechtvaardiging van het GRD grotendeels af van het nut dat het heeft. Uit de negatieve plicht leidt Pogge namelijk af dat we of onze deelname aan de globale institutionele orde moeten stoppen of dat we onze schade moeten compenseren. Het eerste is geen realistische optie, we zijn immers burger van een land dat lid is van de instituties waar deze orde uit bestaat. We moeten dus de schade die we indirect toebrengen compenseren, en moeten dus meewerken aan wat dit het beste doet. Dit impliceert dat, nu we gezien hebben dat het GRD misschien wel niet nuttig is in gevallen dat de instituties in een land van slechte kwaliteit zijn, de morele fundering vervalt. Er is een alternatief dat potentieel meer kan betekenen voor de “global poor” te vinden, dat niet bestaat uit het doneren van geld maar uit het opzetten van goede instituties. Nu kunnen we ons afvragen of Pogge er een probleem mee zou hebben wanneer het GRD gebruikt zou worden voor het opzetten van goede instituties. Ik denk het niet, en zo blijkt Pogge’s verhaal niet voor niets te zijn geweest. Er zijn alleen goede redenen om het betreffende bedrag anders te besteden, en de manier die Risse (in de lijn van Rawls) voorstelt is een goede kandidaat.

[1] Thomas Pogge, World Poverty and Human Rights, (Cambridge: Polity, 2008), 203.

[2] Pogge, “’Assisting’ the Global Poor” in The Ethics of Assistance: Morality and the Distant Needy, red. Deen Chatterjee (Cambridge: Cambridge University Press, 2004), 263-266.

[3] Pogge, World Poverty, 204

[4] Pogge, World Poverty, 204-205

[5] Pogge, World Poverty, 205

[6] Pogge, World Poverty, 207-208

[7] Pogge, World Poverty, 209.

[8] Pogge, World Poverty, 204-205.

[9] Pogge, World Poverty, 210-211.

[10] Pogge, World Poverty, 211-212.

[11] Mathias Risse, “What we owe to the Global Poor,” Journal of Ethics, vol. 9, 84-85.

[12] Risse, “Global Poor,” 87.

[13] John Rawls, The Law of Peoples, (Cambridge: Harvard University Press, 2001).

[14] Pogge, World Poverty, 211.

[15] Pogge, World Poverty, 211.

[16] Pogge, World Poverty, 211-213.

[17] Pogge, World Poverty, 210.


Pogge, Thomas. “’Assisting’ the Global Poor.” In The Ethics of Assistance: Morality and the Distant Needy, redactie door Deen Chatterjee, 260-288. Cambridge: Cambridge University Press, 2004.

—. World Poverty and Human Rights. Cambridge: Polity, 2008.

Rawls, John. The Law of Peoples, with “The Idea of Public Reason Revisited. Cambridge: Harvard University Press, 2001.

Risse, Mathias. “What we owe to the Global Poor,” Journal of Ethics, vol. 9, 81-117.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: